Անմահ հերոս Արթուր Սուքիասյան

Արթուր Գագիկի Սուքիասյանը ծնվել է 2001թվականի նոյեմբերի 2-ին Երևանում։ Նախնական կրթությունը սատացել է Մոնթե Մելքոնյանի անվան թիվ 11 միջնակարգ դպրոցում։ Այնուհետև ուսումը շարունակել է Երևանի թիվ 190 ավագ դպրոցում։

Յոթ տարեկանից զբաղվել է  կարատեով։ Տասնհինգ տարեկանում, «Ոսկե հեթ տրիկ»  է ձևակերպել, այդ տարի նա հաղթել է երեք գլխավոր մրցաշարերում և ստացել Երևանի, Հայաստանի, Եվրոպայի գավաթները.  մրցել է ադրբեջանցի մարզիկների հետ և երկուսին էլ նոքաութի ենթարկել։ Եզրափակիչի մրցակիցն իրենից բարձրահասակ է եղել ու ավելի հաղթանդամ, նույնիսկ հորը կատակով ասել է, որ իր հարվածներից ինքն է ցավ զգացել։ Արթուրը կարատեի սև գոտի է ստացել` ցավոք հետմահու։

-Մենք միասին ծանոթացել ենք, թիվ 190 ավագ դպրոցում։ Կարեկցող տղա էր, կարելի է ասել իր տեսակով օրինակ է եղել բոլոր ընկերներիս համար։ Անձամբ ես իրենից շատ ու շատ բաներ եմ սովորել, ինձ համար Արթուրը այն մարդու տեսակն էր, որ ես ցանկանում էի նմանվել և այդ կարճ ժամանակահատվածում` երեք-չորս տարիների ընթացքում, կարծում եմ հասցրել եմ ինչ-որ չափով իրենից լավ բաներ ընդօրինակել։ Հումորով էր, բարձրացնում էր բոլորիս տրամադրությունը։ Դպրոցում սովորում էր գերազանց, որ առարկանները հետաքրքրում էր իրեն միշտ պրպտում, լրացուցիչ տեղեկատվություն էր սովորում, բարձր ինտելեկտ ուներ։ Շատ էր սիրում գրքեր կարդալ, հատկապես Նժդեհ, իր հայրենասիրությունը սահմաններ չուներ,- պատմում է դպրոցական ընկերներից Խաչիկը։

Անսահման սիրել է ֆուտբոլը, «Ռեալ Մադրիդ» ակումբի երկրպագու է եղել։ Սիրելի ակումբի տարբերանշանով մարզաշապիկ և  շարֆ  է կրել։ Շատ է սիրել  այդ բրդյա շարֆը, անգամ ամառվա շոգին էլ է կապել։

Դպրոցն ավարտելուց հետո զուգահեռ սովորել է Երևանի Պետական Համալսարանի երկու բաժիններում՝ բանասիրության առկա  և հանրային կառավարում։ Վեց ամիս սովորել է գերազանց, մինչ բանակ զորակոչվելը հասցրել է  տպագրել երկու գիտական հոդված, որոնցից մեկը Երուսաղեմի «Սիոն» ամսագրում է լույս տեսել։ Այդ հոդվածում ներկայացրել է Րաֆֆու «Սամվելի» հոգեբանական վերլուծությունը՝ արդարացնելով հանուն հայրենիքի հերոսի արարքը։ «Սամվելը» Արթուրի սիրած գրքերից է եղել,  նրա կարդացած առաջին հայրենասիրական վեպը։

-Արթուրը կարդում էր անցյալի և ներկայի մեծ առաջնորդների գրքեր՝ Հիտլերի «Իմ պայքարը» (Mein Kampf), Ջասթին Տրյուդոյի «Ընդհանուր հայտարարը», Էմանուել Մակրոնի «Հեղափոխությունը», Ուինսթոն Չերչիլի գործերը եւ այլն։ Այդ գրքերը կարդալով՝ նա փորձում էր հասկանալ կառավարման մեխանիզմները,- պատմում է մայրը` տիկին Հրանուշը։

Բանակ է զորակոչվել 2020 թվականի հունվարի 23-ին` ծառայության անցնելով Արցախի Հանրապետությունում՝ Ջրականում (այժմ օկուպացված է Ադրբեջանի կողմից)։ Ընդամենը ինը ամսվա ծառայող է եղել, երբ սկսվել է 44-օրյա պատերազմը։

-Մեծ ոգևորությամբ մեկնեց բանակ։ Ասում էր, որ պետք է Ղարաբաղում ծառայի, նույնիսկ կատակում էր, որ Բաքու է հասնելու։ Ծառայության ընթացքում մի անգամ ռազմական ոստիկանության սպաներից մեկը, Արթուրի մոտ հեռախոս նկատելով, վերցրել է ձեռքից ու ներկայացրել հրամանատարական կազմին։ Երբ միացրել են հեռախոսը և տեսել գլխավոր նկարը, հեռախոսը վերադարձրել են իրեն. Էկրանին մեր եռագույնն է եղել` վրան ուրվագծված Հայաստանի քարտեզը։ Ծառայության ընթացքում ևս բազմաթիվ գրքեր ենք ուղարկել, որ կարդա` Գյուրջիև,  Րաֆֆու հատորները, երբ սկսվել է պատերազմը նահանջել են, գրքերը մնացել է Արցախի Հանրապետությունում` Ջրականում, շատ էր նեղվում, որ գրքերը մնացել է թուրքին,- ասում է մայրը։

Արթուրը հաճախ է գնացել Եռաբլուր։ Շաբաթական մեկ կամ երկու անգամ այցելել է Մոնթեի շիրիմին, մաքրել է շուրջը, ջրել ծաղիկները։ Դպրոցական երեխեներին մշտապես տարել է իր հետ, որպեսզի մաքրեն տարածքը, անգամ բանակ զորակոչվելուց հետո` ընտանիքի անդամներին հորդորել է գնալ մաքրել, հետո ցույց տալ իրեն։ Գիտեր պանթեոնում հանգչող  գրեթե բոլոր  հերոսների անունները, սխրանքներն ու պատմությունները։ Մի անգամ արտասահմանում մեծացած հորաքրոջ որդուն ուղեկցել էր Եռաբլուր և ասել.  «Իսկական հայրենիքը սկսվում է այստեղից, եթե այս հերոսները չլինեին, քո հայրենիքը չէր լինի»։

Հիմա Արթուրն էլ է այդ հերոսներից մեկը.  նա զոհվեց Արցախյան պատերազմում և իր վերջին հանգրվանը գտավ Եռաբլուրում։

-Պատերազմի ընթացքում եղել է Մարտունու շրջանում, արկի պայթյունից ոտքի վնասվածք էր ստացել, հոսպիտալում չէր համաձայնել երկար մնալ, չորրորդ օրը վերադարձել էր դիրք։ Վնասվածքի պատճառով նույնիսկ չկարողանալով կրել զինվորական ոտնամաններ, դուրս էր գրվել և միացել իր զորամիավորմանը։ Տասնինը տարեկան տղայի համար առավել քան գրագետ էր, ամբողջությամբ տիրապետում էր ստեղծված  իրավիճակին, թե քաղաքական և թե ռազմական առումներով։ Կարդացած էր, ազգային ինքնության գաղափարների մասին հստակ պատկերացումներ ուներ,- պատմում է ծառայակից ընկերներից` Հովհաննեսը։

Ընտանիքի անդամներին  ասել է, որ հոսպիտալից ապահով տեղ է տեղափոխվում, բայց իրականում նրան տեղափոխել են  Արցախի Հանրապետության Մարտունու շրջան Մոնթեաբերդ գյուղ։ Վերջին անգամ մայրիկի հետ խոսել է հոկտեմբերի 28-ի երեկոյան։

Զոհվել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 30-ին, Արցախի Հանրապետության Մարտունու շրջանում, Մոնթեաբերդում, անօդաչու թռչող սարքի հարվածից։ Ընտանիքը զոհվելու լուրը ստացել է նոյեմբերի 2-ին` Արթուրի  ծննդյան օրը։

Հուղարկավորված է «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնում։

Հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Արիության համար»  մեդալով։

«Հանուն հայ զինվորի» ՀԿ-ն և Banak.info-ի խմբագրությունը ցավակցում են ընտանիքի անդամներին և կիսում կորստյան ծանր վիշտը։

Մանե Մանուկյան